Zbieranie surowców i buffy — f2p, China, CH11→12, Iron Age

Profil, dla którego to napisano (source: user, 2026-09-02): China, City Hall 11 w trakcie ulepszania na 12, Iron Age, free-to-play, VIP 6, moc 381 649, 0 punktów zabicia, 219 klejnotów, zasoby 1,0M jedzenia / 902,6K drewna / 798,5K kamienia / 318,5K złota, klient po angielsku. Roster: notatki/2026-09-02-roster-commanderow.md.

Czego ten plik NIE powtarza: rytmu dnia, Action Pointów, ładunków donacji, barbarzyńców i oszczędzania pod eventy — to jest w research/schemat-dnia.md §1.1 i §4. Tutaj są dwie rzeczy, których tam nie ma: (a) fizyka samego zbierania z policzonymi liczbami dla Twojego konta, (b) całościowy obraz buffów.

⚠️ Kotwica czasowa: wersja klienta potwierdzona ✅ (zrzut z gry 2026-09-01), ale sezon/KvK królestwa #4167 nadal nieustalony. Dlatego cały plik ma confidence: to-verify, nawet fragmenty policzone z twardych danych.

✅ Co Marcin potwierdził 2026-09-02 — i co to zmienia w tym pliku

Trzy rzeczy trafiły do repo równolegle z tym researchem i zamykają cztery założenia, na których pierwotnie stały moje liczby (✅ G44 — notatki/, source: user):

⚠️ Odnotowuję sprzeczność zgłoszoną w notatki/2026-08-31-profil-startowy.md: zrzut z gry pokazuje Action Points 1204 / 1500, a schemat-dnia.md (za wiki) mówi o suficie 1 000. Cytuję w §8 wersję z schemat-dnia.md, ale zrzut z gry bije wiki — to jest otwarte zadanie dla fact-checkera, nie rozstrzygam go tutaj.

---

TL;DR

1. Twoim wąskim gardłem NIE jest jedzenie ani drewno — jest złoto. Złoto nie jest używane w żadnym ulepszeniu budynku (✅ G1), ale jest wymagane w każdej technologii odblokowanej po Academy 10 — a Ty właśnie tam jesteś. Sama linia Writing + Metalworking do poziomu 5 kosztuje 1,24 mln złota (✅ policzone z G-tech), a Twoja jedyna kopalnia daje ok. 17,9 tys./dobę (🧮 policzone). To 69 dni na dwie technologie. Kopalni nie da się dogonić — złoto trzeba zbierać na mapie.
2. Największy pojedynczy zysk, jaki możesz mieć dziś za zero zasobów: wysyłać marsze z commanderem o WYSOKIM POZIOMIE, nie z „tematycznie właściwym" commanderem poziomu 1. Pojemność marszu = pojemność z City Hall + pojemność z poziomu primary commandera (✅ G6, G33 — i zweryfikowane na Twoim zrzucie: Sun Tzu 33 → 28 000 + 21 000 = 49 000). Joan 22 daje marsz 38 000, Constance 1 daje 28 500. To 25% różnicy w każdym kursie.
3. Zbieraj wojskiem oblężniczym (Siege). T1 Battering Ram ma load 20 przy T1 piechocie 7, łuczniku 6 i kawalerii 5 (✅ G8) — czyli 2,9–4× więcej surowca na tę samą pojemność marszu. T3 siege daje tylko +20% load nad T1 (24 vs 20) przy wielokrotnie wyższym koszcie — T1 wystarczy.
4. Produkcja w mieście ma twardy bufor 10 godzin — pojemność każdego budynku to dokładnie 10× produkcja godzinowa na każdym poziomie (🧮 policzone z G15, zgodne dla 4 budynków i 3 różnych dat edycji). Po 10 h produkcja staje. To niezależne potwierdzenie reguły „dwa wejścia na dobę oddalone o ≤10 h" ze schemat-dnia.md — tam wynikała z ładunków donacji, tu z produkcji surowców.
5. Buffy: masz je marnować, nie chomikować — z jednym wyjątkiem (Enhanced Gathering, który warto odpalić pod długą sesję, a nie na 20 minut). Chomikowanie jest błędem, bo większość itemów eventowych wygasa (⚠️ G31), a wszystkie buffy czasowe liczą czas rzeczywisty od aktywacji — leżenie w plecaku nic nie kosztuje, ale i nic nie daje.
6. Gdzie sprawdzić buffy: City Hall → ikona wykresu/słupków → sekcja Gathering (rozbicie prędkości per surowiec). Dwa niezależne źródła (✅ G5 — notatka redaktorska na wiki, ⚠️ G37).

---

1. Jak działa zbieranie — fizyka mechaniki

1.1 Trzy niezależne czynniki

Wydajność zbierania rozkłada się na trzy niezależne dźwignie (⚠️ G35, 2020-03 — źródło stare, ale to opis struktury, nie liczba; zgodne z G32 z 2026-08-12):

➡️ Konsekwencja, którą większość nowych graczy przegapia: poziom pola i load to sufity, a gathering speed to tempo. Jeśli marsz ma za mały load, wraca pełny i zostawia surowiec na polu — a Ty płacisz drugi raz za drogę. Jeśli pole jest małe, load się nie wykorzystuje. Podnoszenie gathering speed w sytuacji, gdy nie wyrabiasz się z loadem, nie daje nic.

• ✅ Poziom pola na zwykłej mapie sięga 6 (przy Lost Temple); w Lost Kingdom do 9 (⚠️ G35).
• ⚠️ TO-FILL: ile surowca mieści pole danego poziomu. Nie wpisuję wartości — jedyna liczba, jaką znalazłem w sieci („Field Tile 4 125 000" itd.), pochodzi z Lords Mobile, nie z Rise of Kingdoms. To dokładnie ta pułapka, o której mówi CLAUDE.md §3.4. Jak zdobyć: stuknij pole na mapie — gra pokazuje pozostałą ilość surowca i szacowany czas dla Twojego marszu. Zrzut → notatki/.

1.2 Ile masz marszów i od czego to zależy

• ✅ Masz 3 marsze. Kolejki marszu (troop dispatch queue) odblokowują się na City Hall 5 / 11 / 17 / 22, maksimum 5. Potwierdzone trzykrotnie niezależnie: G5 (wiki, edycja 2026-01-04), G7 (wiki, 2024-09-15), G32/G33 (heaven-guardian, 2026-08-06).
• ❗ Czwarty marsz to CH17 — sześć poziomów City Hall stąd. Ulepszenie na CH12 nie doda marszu. Do CH17 pracujesz na trzech.
• ⚠️ Kolejkę marszu zajmuje też dostawa przez Trading Post i marsz wracający do miasta (✅ G7, G33). Czyli „3 marsze" to 3 sloty na wszystko, nie 3 marsze zbierackie.

1.3 Pojemność marszu — wzór i Twoje realne liczby

✅ Wzór: pojemność marszu = wkład City Hall + wkład z poziomu PRIMARY commandera + bonusy % (G6, potwierdzone niezależnie przez G33 z 2026-08-06).

✅ Zweryfikowane na Twoim koncie: zrzut z gry z 2026-09-02 pokazuje dla Sun Tzu lvl 33 Unit Capacity 49 000 (✅ G41). Tabele: CH11 → 28 000 (G5), commander lvl 33 → 21 000 (G6). 28 000 + 21 000 = 49 000. Wzór trafia co do jednostki — to najmocniejsze potwierdzenie w tym pliku, bo łączy tabelę z wiki ze zrzutem z gry, czyli źródłem stojącym najwyżej w hierarchii (zrodla-i-pewnosc.md).

🧮 Twoje marsze (policzone):

➡️ To jest najważniejsza tabela w tym pliku. Wysłanie Constance lvl 1 „bo jest zbieraczką" zamiast Joan lvl 22 kosztuje Cię 9 500 miejsc w marszu = 25% ładunku każdego kursu. Bonus ze skilla Constance (+20% do drewna dopiero przy skillu na poziomie 5 — ⚠️ G26, potwierdzone niezależnie przez ⚠️ G36b) nie odrobi 25% mniejszego marszu — a jej skill i tak jest na poziomie 1, bo commander jest na poziomie 1.

📋 Skille zbierackie Twoich commanderów — wartości na maksie (poziom skilla 5):

❗ Skille odblokowują się gwiazdkami, nie poziomem (✅ G28): commander startuje z jednym skillem, a kolejne wymagają awansu na wyższą gwiazdkę i rzeźb. ⚠️ G28 twierdzi dodatkowo, że przy ulepszaniu gra losuje, który z dostępnych skilli podniesie — jeśli to prawda, planowanie „dobiję Joan skill 2" jest nierealne. To jedno źródło z 2023 — patrz §13 punkt 11.

1.4 Load — czym zbierać

✅ Udźwig na jednostkę (G8, edycja 2023-06-08 / 2023-04-14; pozostałe typy: G9):

🧮 Ładunek pełnego marszu (policzone: pojemność × load):

• ✅ T1 siege bije T1 cavalry 4× i T1 infantry 2,9×. To nie jest „drobna optymalizacja", to mnożnik.
• ✅ T3 siege daje tylko +20% load nad T1 (24 vs 20) — a kosztuje wielokrotnie więcej i drożej się leczy. G35 mówi to samo słowami („różnica między T1 a T3 siege nie jest duża"); tu jest to policzone. ➡️ T1 Battering Ram jest właściwym wyborem na Twoim etapie.
• ✅ Siege jest bezużyteczne w walce i kontrowane przez wszystkie trzy typy bojowe (G8, G35) — ale to zaleta: tanie do wytrenowania i tanie do wyleczenia, gdy ktoś zbije Ci farmera (✅ G32).
• ⚠️ Interpretacja load jako „sztuk surowca na jednostkę" jest moim wnioskiem, nie cytatem. Zgadza się z G35 („T1 siege ma prawie dwa razy większy load niż T4 bojowe" — 20 vs 10 to dokładnie 2×) i z rzędem wielkości pól (250 000 wg G34). Weryfikacja: ekran formowania marszu pokazuje sumaryczny load — porównaj z liczba jednostek × 20. Zrzut → notatki/.
• ⚠️ TO-FILL: ile masz jednostek siege i czy w ogóle je trenujesz. Siege Workshop odblokowuje się na CH5 (✅ G5), więc masz go od dawna. Bez odpowiedzi na to pytanie cała powyższa tabela jest teoretyczna.

---

2. Co realnie zwiększa zbieranie — uszeregowane po stosunku zysku do kosztu dla f2p

⚠️ Zastrzeżenie nadrzędne, które trzeba przeczytać przed tabelą: nie wiem, czy te bonusy sumują się addytywnie, czy mnożą. To pytanie jest otwarte już w drzewka-talentow.md §7 i nadal go nie zamknąłem — nie znalazłem źródła, które by to rozstrzygało. Dlatego nie podaję sumy „masz razem +X%". Podaję składniki.

2.1 Cztery rzeczy, które robisz dziś i nic nie kosztują

1. ✅ Zawsze wysyłaj marsz z najwyżej wyleveowanym commanderem mającym drzewko Gathering. Z Twojej listy drzewko Gathering mają: joanepic, constance, gaius, centurion, sarka, wak (✅ żywe dane 2026-08-31, drzewka-talentow.md). Najwyżej z nich stoją Joan of Arc 22 i Šárka 22.
2. ✅ Rozdaj Joan 17 punktów w Gathering Mastery ×4 (+30% do każdego surowca). Ma 21 punktów (poziom 22 → N−1), czyli starczy. ⚠️ Marcin potwierdził 2026-09-01, że talentów jej nie rozdał — to jest w tej chwili najtańsza niewykorzystana wartość na koncie.
3. ✅ Wybieraj pola wewnątrz flag sojuszu — +25% za jedno kliknięcie.
4. ✅ Zmaksuj Sickle i Handaxe w Academy — +15% do jedzenia i drewna, bez kosztu w złocie (✅ G11, G12: koszt to jedzenie/drewno/kamień). Wymagają Academy 9 — masz.

2.2 Czego jeszcze NIE możesz, mimo że guide'y o tym piszą

❌ Trzy najczęściej reklamowane „must have" zbierackie są poza Twoim zasięgiem i guide'y tego nie mówią, bo piszą dla kont CH20+:

• ❌ Superior Tools (+25% do wszystkich surowców) kosztuje 36 punktów talentów = commander na poziomie 37. Joan ma 22. (🧮 drzewka-talentow.md, zgodne z G28)
• ❌ Technologie load'u (Wheel Academy 13, Carriage Academy 20) i technologie prędkości dla kamienia/złota (Handcart, Placer Mining — Academy 12→15). (✅ G13, G14) ✅ Academy nie przekracza poziomu City Hall — potwierdzone: Academy Lv.N wymaga City Hall Lv.N na każdym poziomie (G43, edycja 2026-01-04). Marcin ma Academy 11 przy CH11, czyli stoi dokładnie na suficie (✅ G44). ➡️ Te cztery technologie odblokują się dopiero po ulepszeniu City Hall, a Handcart/Placer Mining na maksa wymagają Academy 15, czyli CH15.
• ❌ Ekwipunek zbierackie — wg G32 buduje się je od CH16.

---

3. Czy opłaca się zbierać na terytorium sojuszu

Tak, i to z trzech różnych powodów naraz.

• ✅ +25% prędkości zbierania na zwykłych polach należących do sojuszu. Dwa niezależne źródła: G2 (wiki, edycja 2024-06-12) i G32 (heaven-guardian, 2026-08-12). To jest najlepszy darmowy bonus w tej grze — kosztuje wyłącznie wybór pola.
• ✅ Zbierając tam, dosypujesz surowce do magazynu sojuszu (✅ G2). ⚠️ G34 podaje, że jest to 5% zebranego, bez potrącania Tobie — jedno źródło, tekst z 2020 z odświeżoną datą, więc traktuj procent jako ⚠️, samo zjawisko jako ✅.
• ✅ Bezpieczeństwo — ale połowiczne. Terytorium sojuszu to miejsce blisko sojuszników, ale nie daje odporności na atak (✅ G32 mówi to wprost). Realną ochroną są: tanie wojsko (T1 siege) i talent Armed Convoy (+15% obrony podczas zbierania, 23 pkt — drzewka-talentow.md).

⚠️ Kontrapunkt, którego nie pomijaj: G32 i G34 zgodnie ostrzegają, że nie warto jechać daleko po bonus terytorium — czas marszu w obie strony zjada zysk. Reguła praktyczna: +25% opłaca się, dopóki dodatkowa droga nie przekracza ~25% czasu samego zbierania.

3.1 Alliance Resource Point — osobna, mocniejsza rzecz

• ✅ Alliance Resource Points (Alliance Cropland / Logging Camp / Stone Deposit / Gold Deposit) to inne obiekty niż zwykłe pola. Sojusz z nich czerpie do magazynu, a każdy członek odbiera 50% wartości godzinowej pokazywanej w storehouse w zakładce Alliance Territory (✅ G2). To jest czysto pasywny dochód za jedno kliknięcie dziennie.
• ⚠️ G35 (2020) nazywa „alliance resource pit" źródłem #1 surowców i mówi, że to jedyne miejsce, gdzie load naprawdę się liczy, bo pola sojuszu mają ogromne zapasy i marsz wypełnia się wcześniej, niż pole się wyczerpie. Źródło stare — ale ta teza jest logicznie spójna z §1.1 i warta sprawdzenia u Ciebie.
• ⚠️ TO-FILL: czy Twój sojusz w królestwie #4167 ma terytorium, flagi i Alliance Resource Point, i czy da się do niego dojść (przełęcze). Bez tego cała §3 jest teoretyczna. Jak sprawdzić: Alliance → Territory — zrzut ekranu.

---

4. Który surowiec zbierać — złoto vs reszta

4.1 Twoja dysproporcja NIE jest problemem — jest sygnałem

Stan 2026-09-02: 1,0M jedzenia · 902,6K drewna · 798,5K kamienia · 318,5K złota.

✅ Kluczowy fakt, który zmienia cały rachunek: „Gold is required to research all technologies unlocked after Academy level 10, as well as the training/upgrade of all Tier 3 and higher troops, though it is not used in any building upgrades." (G1, wiki Resources, edycja 2025-05-31).

Czyli:

• ✅ Ulepszenia budynków (w tym City Hall 12 za 417,5K jedzenia + 417,5K drewna + 180K kamienia — G5) nie kosztują złota w ogóle. Twoje 1,0M jedzenia nie leży bezużytecznie — ono jest dokładnie na to.
• ✅ Złoto idzie wyłącznie na: technologie po Academy 10 i jednostki T3+.
• ✅ Jesteś dokładnie na progu, gdzie złoto zaczyna być potrzebne. Twoje aktywne zadanie Upgrade "Metalworking" to Level 1 to technologia z Academy 10, która kosztuje 15K złota (✅ G-tech Metalworking).

4.2 Reputacja złota jako wąskiego gardła — sprawdzona, prawdziwa, policzona

🧮 Policzone z tabel kosztów na wiki:

🧮 Twoja podaż złota z kopalni (⚠️ przy założeniu, że kopalnia jest na poziomie 11): 1 kopalnia Lv.11 = 650 złota/h (✅ G15) × 24 h × 1,15 (VIP 6, ✅ G4) = 17 940/dobę.

➡️ 69 dni na te dwie linie badań z samych kopalni. Po ulepszeniu na CH12 dostajesz drugą kopalnię (✅ G5) — 2 × 775/h przy Lv.12 = 42 780/dobę, czyli 29 dni. Nadal dużo.

✅ Werdykt: tak, złoto jest Twoim wąskim gardłem, i to nie „zaraz", tylko teraz. To nie jest przepisana reputacja z internetu — to wychodzi z arytmetyki na tabelach kosztów.

4.3 Skąd bierze się złoto poza polami

❗ Pola złota dają mniej surowca niż pola jedzenia/drewna/kamienia (✅ G1: „though in smaller quantities than food, wood, or stone"). Czyli marsz na złoto wraca z mniejszym łupem — ale złoto ma wielokrotnie wyższą wartość krańcową, bo nie masz go skąd wziąć.

4.4 Rekomendacja (decyzja Twoja)

Moja rekomendacja: 2 marsze na złoto, 1 na kamień — i przestań zbierać jedzenie, dopóki nie zejdziesz poniżej ~400K.

Uzasadnienie:

• Jedzenia masz 1,0M; CH12 kosztuje 417,5K jedzenia (✅ G5), a kopalnie jedzenia dają ~143K/dobę z VIP 6 (🧮). Jedzenie samo się odbuduje między ulepszeniami.
• Kamienia masz 798,5K, ale kamień idzie na Wall i budynki, a masz tylko 3 kamieniołomy (4. dopiero na CH13 — ✅ G5), więc regeneruje się najwolniej z „budowlanej" trójki.
• Złota masz 318,5K przy zapotrzebowaniu liczonym w milionach.

Kontrargument, którego nie lekceważ: ⚠️ do zbierania złota potrzebujesz Metallurgy (Academy 10 + Masonry Lv.1 — ✅ G-tech). Jeśli jej nie masz, cała ta rekomendacja jest niewykonalna i najpierw musisz zbadać Metallurgy (koszt: 50K jedzenia + 50K drewna + 37,5K kamienia, 30 min, zero złota). Drugi kontrargument: pola złota niskich poziomów mieszczą mało — jeśli w Twojej okolicy są tylko pola złota Lv.1–2, marsz spędzi więcej czasu w drodze niż na zbieraniu i lepiej wyjdziesz na kamieniu. Tego nie rozstrzygnę bez zrzutu Twojej mapy.

4.5 🔴 Efekt uboczny Twojej nadwyżki: 776 tys. zasobów jest do zrabowania

🧮 Policzone — i to nie jest hipoteza, tylko fakt o Twoim koncie. Storehouse chroni określoną pulę; nadwyżka jest łupem dla napastnika (✅ G1, G16). Marcin potwierdził Storehouse na poziomie 11 (✅ G44, 2026-09-02), a Storehouse Lv.11 chroni: 700K jedzenia / 700K drewna / 525K kamienia / 350K złota (✅ G16, edycja 2022-09-14).

⚠️ Jedyna niepewność, jaka tu została: wpis dla drewna na wiki ma oczywistą literówkę („7600.0K"), przyjąłem 700K przez analogię do jedzenia na tym samym poziomie i do poziomów sąsiednich (650K na Lv.10, 750K na Lv.12).

➡️ Dwa wyjścia, oba dobre: (a) wydaj nadwyżkę — odpal ulepszenia i badania, żeby zejść pod próg; (b) zamień nadwyżkę na itemy w Courier Station — zasoby w formie itemu nie dają się zrabować i nie mają limitu przechowywania (✅ G1). Punkt (b) był już zasygnalizowany w schemat-dnia.md §5 — tutaj masz liczbę, o którą chodzi.

---

5. Ile godzin zbierania dziennie i czy zostawiać marsze na noc

5.1 Reguła wyboru pola — dwa różne tryby

✅ Zgodne w dwóch niezależnych źródłach (G34 z 2020/2026 i G32 z 2026-08-12):

• Gdy jesteś online i możesz przekierować marsz → wybieraj najbliższe pole. Zysk pochodzi z minimalizacji czasu podróży, nie z wielkości pola.
• Gdy idziesz spać / do pracy (≥1 h offline) → wybieraj pole najwyższego poziomu i wyślij tyle wojska, żeby marsz miał load na całe pole. Cel: marsz ma pracować, a nie stać wypełniony obok pełnego pola.

5.2 Ile godzin ma sens — przy TWOIM kształcie dnia

Właściwa metryka to nie „ile godzin zbierania", tylko „ile procent doby Twoje 3 sloty marszu są zajęte pracą". Sufitem jest 72 slot-godziny na dobę (3 × 24 h) i to jest liczba, którą maksymalizujesz.

✅ Marcin potwierdził 2026-09-02: „gram w pracy, mam dużo czasu na klikanie" — wiele krótkich wejść rozłożonych na cały dzień (G44). To odwraca domyślną radę z §5.1 i jest dla zbierania bardzo dobrą wiadomością:

• ✅ Jesteś w trybie „online" przez większość doby — więc wg reguły z §5.1 (✅ G34, G32) Twoim domyślnym wyborem są pola najbliższe, nie najwyższego poziomu. Krótkie kursy z małym czasem podróży dają więcej surowca na godzinę niż długie wyprawy na pole Lv.5, pod warunkiem że rzeczywiście odsyłasz marsz zaraz po powrocie.
• ✅ Jeden wyjątek: ostatnie wejście przed snem. Wtedy — i tylko wtedy — najwyższe dostępne pola i pełny load, żeby trzy sloty pracowały przez 6–8 h bez Ciebie. ➡️ To jedyny moment doby, kiedy poziom pola bije odległość.
• 🧮 Marsze i tak nie są u Ciebie ograniczeniem numer jeden. Produkcja w mieście staje po 10 h (§5.3), ładunki donacji po 10 h, AP po 12,5 h (✅ schemat-dnia.md §1.1). Przy Twoim trybie te trzy bufory przestają być problemem całkowicie — a wtedy jedynym realnym sufitem zostają 72 slot-godziny.
• ⚠️ Odwrotne ryzyko, które ten tryb tworzy (zgłoszone w G44 i podzielam je): przy stałej obecności łatwo przepalać wszystko na bieżąco zamiast trzymać speedupy pod etapy eventów, które płacą podwójnie (schemat-dnia.md §4). Dla buffów odpowiedź jest w §7 tego pliku — i jest inna niż dla speedupów.
• ⚠️ Ostrzeżenie o nocy: marsz zbierający jest widoczny i można go zaatakować (✅ G32). T1 siege jest tani do wyleczenia, więc ryzyko jest akceptowalne — poza KvK i okresami wojny, kiedy G32 wprost odradza zostawianie marszów bez nadzoru. ❗ Przy Twoim celu („być użytecznym dla sojuszu") to jest realne ryzyko: rozstawione marsze zbierackie odbierają Ci sloty na dołączenie do rally, o które sojusz może poprosić o konkretnej godzinie UTC. Zostaw jeden slot wolny, gdy sojusz zapowiada akcję (✅ G33 mówi to samo).

⚠️ Czego NIE policzyłem, a co by rozstrzygnęło ten wybór: nie mam czasów podróży ani pojemności pól, więc nie potrafię powiedzieć, przy jakim dystansie „bliskie pole" przestaje wygrywać. To jest wyliczalne, gdy dostarczysz zrzuty pól (§13 pkt 5) — zadanie dla measurera.

5.3 Ukryta strata, o której nikt nie pisze: bufor 10 godzin

🧮 Policzone z tabel produkcji (G15). Pojemność każdego budynku surowcowego to dokładnie 10× produkcja godzinowa — na każdym poziomie i dla każdego z czterech budynków:

Sprawdziłem to na poziomach 10, 11 i 12 dla wszystkich czterech budynków — zawsze 10,00. Strony wiki dla tych budynków były edytowane w 2019, 2021 i 2026 roku i dają ten sam wynik, więc to nie jest artefakt jednej edycji. Zgodne też z G39 (pocketgamer, 2022-11-04: „Collect the produced resources at least once in 10 hours; otherwise, the production will stop").

🧮 Twoja dobowa produkcja pasywna (⚠️ założenie: wszystkie budynki Lv.11; 4 farmy, 4 tartaki, 3 kamieniołomy, 1 kopalnia — liczba budynków ✅ z G5):

➡️ Doba bez odbioru = do 139 750 zasobów wyparowanych (suma buforów × 1). To więcej niż 1/3 kosztu ulepszenia City Hall na 12. Odbiór surowców zajmuje 4 kliknięcia.

⚠️ Do potwierdzenia: poziomy Twoich budynków surowcowych. Jeśli któryś stoi na 9 albo 10, liczby wyżej są zawyżone. Jak sprawdzić: zrzut miasta z widocznymi poziomami.

---

6. Buffy — pełna mapa kategorii i skąd się biorą

RoK nie ma jednej „listy buffów". Ma siedem niezależnych warstw, które nakładają się na te same statystyki. Poniżej mapa; wartości tylko tam, gdzie mam źródło.

6.1 Warstwa 1 — VIP (stały, rośnie z czasem)

✅ Wiki VIP, edycja 2026-08-02 — najświeższe źródło o buffach, jakie mam (G4):

➡️ VIP 6 to skok gathering speed z ×1,05 na ×1,10 i produkcji na ×1,15. Już go masz — warto o tym wiedzieć, bo to znaczy, że kolejny sensowny próg zbieracki to dopiero VIP 8, a on jest daleko (schemat-dnia.md §1.5 liczy ~179 dni z samego logowania).

6.2 Warstwa 2 — cywilizacja (stały, jeden na konto)

✅ Wiki Civilizations, edycja 2025-12-04 (G23). China — „Art of War": +3% obrony wojsk, +5% regeneracji Action Points, +5% prędkości budowania. Zero bonusu do zbierania.

⚠️ Odnotowuję rozbieżność, nie rozstrzygam jej: _index.md wymienia otwarty spór „bonus Chin do obrony wojsk (+5% vs +3%)". Źródło G23 (edycja 2025-12-04) mówi +3%. Nie nadpisuję cudzych ustaleń — zgłaszam to jako materiał dla fact-checkera.

Dla porównania, cywilizacje z bonusem zbierackim: Rome +10% jedzenie, France +10% drewno, Greece i Byzantium +10% kamień, Maya +10% złoto, Japan +5% wszystko, Vikings +10% load, Spain +20% produkcji (✅ G23). Zmiana cywilizacji kosztuje 10 000 klejnotów albo 2M individual credits (✅ G23) — przy Twoich 219 klejnotach to jest poza dyskusją.

6.3 Warstwa 3 — technologie (stały, kupowany za surowce)

• Academy / Economic — ✅ G10: Sickle/Handaxe (prędkość zbierania jedzenia/drewna, Academy 5→9), Handcart/Placer Mining (kamień/złoto, Academy 12→15), Wheel/Carriage (load, Academy 13/20), Irrigation/Handsaw/Chisel/Metalworking (produkcja w mieście), Masonry/Writing/Mathematics (prędkość budowania/badań).
• Alliance Technology — ✅ G21/G22: Food/Wood/Stone/Gold Gathering I (5 poziomów, +1/3/6/10/15%) i II (10 poziomów, do +20%). Działa na wszystkich członków sojuszu. Ty wpływasz na to tylko donacjami.

6.4 Warstwa 4 — terytorium i Holy Sites (sojusz)

• ✅ +25% prędkości zbierania na zwykłych polach sojuszu (G2, G32).
• ✅ Holy Sites (G3, edycja 2025-03-10) — buffy dla całego sojuszu posiadającego obiekt:

❗ ✅ Buffy tego samego typu obiektu SIĘ NIE SUMUJĄ — dwa Earth Altary to nadal +5%, nie +10% (G3, cytat wprost). To rzadko spotykany, konkretny fakt o stackowaniu.

• ✅ Lost Temple / King: właściciel świątyni zostaje królem i może raz dziennie włączyć buffy dla całego królestwa (building / research / training speed, resource production) oraz rozdaje tytuły (G3).

6.5 Warstwa 5 — tytuły (czasowe, od ludzi)

⚠️ G38 (riseofkingdomsguides — data podejrzana, patrz §Źródła) + ✅ G32 dla dwóch pozycji:

❗ ⚠️ Reguła operacyjna z G38, którą warto zweryfikować, bo jest kosztowna: „jeśli dostaniesz tytuł w trakcie trwającego badania albo budowy, nie zadziała — proś przed startem". Jedno źródło o podejrzanej dacie — ale spójne z G36, który obserwował dziwne zachowanie buffa nakładanego na marsz już stojący w polu.

6.6 Warstwa 6 — przedmioty z plecaka (czasowe, aktywowane)

Kategorie plecaka wg samej gry (⚠️ G30, edycja 2019-12-01 — nazwy mogły się zmienić): Resources · Speedups · Boosts · Equipment · Other · Event-specific.

Zawartość zakładki Boosts i wartości:

❗ Pułapka nazewnicza, która kosztuje ludzi surowce: Food Boost nie przyspiesza zbierania na mapie — podnosi produkcję farm w mieście o 25% (✅ G18). Buffem zbierackim jest wyłącznie Enhanced Gathering.

🧮 Ile realnie warty jest Food Boost u Ciebie: +25% z 5 200 jedzenia/h przez 8 h = 10 400 jedzenia. Dla porównania Enhanced Gathering (+50%) na 8 h skraca 90-minutową sesję zbierania do 70 minut (obserwacja z G36) i działa na trzy marsze naraz. ➡️ Enhanced Gathering jest w zupełnie innej lidze niż X Boost.

6.7 Warstwa 7 — runy i eventy

• ⚠️ Runy (G29, edycja 2021-07-27 — słaba strona, ale jedyna): buff upuszczany przez strażników przy holy sites. Maksymalna siła zależy od koloru: biały do 3%, zielony 7%, niebieski 10%, fioletowy 15%, pomarańczowy 20%. Dotyczą m.in. zbierania, produkcji, budowania, badań i treningu. ✅ G32 dodaje regułę: zbierz runę PRZED wysłaniem marszów, nie po.
• ✅ Eventy dają buffy i nagradzają zbieranie. Daily Gathering (⚠️ G-ev, edycja 2018-12-05 — bardzo stare, progi na pewno do sprawdzenia) punktował progi: 500K / 1,5M jedzenia, 500K / 1,5M drewna, 400K / 1M kamienia, 5M zasobów łącznie — nagradzając m.in. Food Boost 8 h i Tome of Knowledge Lv.3. ➡️ Rząd wielkości jest tu ważniejszy niż dokładne progi: próg 1,5M jedzenia to ~2 pełne marsze Joan z T1 siege (2 × 760 000 = 1 520 000 — 🧮). Czyli eventowe progi zbierania są w Twoim zasięgu w jeden dzień, jeśli masz siege.

---

7. Które buffy marnować, a które trzymać

Wniosek nadrzędny: przy Twoim profilu domyślną odpowiedzią jest ZUŻYĆ, nie trzymać. Uzasadnienie jest strukturalne, nie „bo tak":

1. Buff czasowy nie starzeje się w plecaku, ale i nic nie daje. Jego wartość jest liniowa w tym, co robisz w oknie działania.
2. Twoje konto jest w fazie, w której każda godzina zbierania jest warta tyle samo — nie masz przed sobą jednego wielkiego momentu, pod który trzeba się ustawić (KvK, T5, wielki event) — a przynajmniej nie wiemy o nim, bo sezon królestwa jest nieustalony.
3. ❗ Twoje 219 klejnotów wyklucza plany pod eventy klejnotowe (More Than Gems, próg 25 000 — ustalone 2026-09-01). Nie planujemy pod nie i nie chomikujemy pod nie.

---

8. Co wygasa niewykorzystane — gdzie chomikowanie jest błędem

To jest najważniejsza sekcja o buffach, bo dotyczy strat nieodwracalnych.

❗ Reguła nadrzędna wynikająca z tej tabeli: straty przez zaniechanie (bufory, streaki, eventowe itemy) są w tej grze większe i częstsze niż straty przez „zużycie w złym momencie". Chomikowanie ma sens tylko dla itemów bez daty ważności, których efekt zależy od kontekstu (speedupy, Army Expansion, Peace Shield).

---

9. Gdzie w grze sprawdzić, jakie buffy masz aktywne

9.1 Ekran zbiorczy buffów (klient po angielsku)

City Hall → ikona wykresu / słupków → przewiń do sekcji Gathering.

• ✅ Dwa niezależne źródła. G5 — notatka redaktorska moderatora wiki wewnątrz strony Buildings/City Hall/Requirements (edycja 2026-01-04): „view your Economics Buff (click City Hall > then the chart button) and note your Building Speed bonus". ⚠️ G37 opisuje tę samą ścieżkę dwa razy: „go into your city hall and click the graph icon, then scroll down to gathering. The breakdown of speed by resource type is evident".
• ➡️ Ekran nazywa się Economics Buff i pokazuje rozbicie per surowiec, nie jedną liczbę. To jest jedyne wiarygodne miejsce, gdzie zobaczysz sumę wszystkich warstw z §6 — i jedyny sposób, żeby zamknąć otwarte pytanie o addytywność vs multiplikatywność (§2, zastrzeżenie).

9.2 Pozostałe miejsca

⚠️ Nie znalazłem potwierdzenia, że w grze istnieje osobna lista „aktywnych buffów czasowych" z odliczaniem (typu paska ikonek). Nie zmyślam takiego ekranu. Jak sprawdzić: odpal Enhanced Gathering i zrób zrzut całego ekranu miasta — jeśli gdzieś pojawi się ikona z timerem, uzupełnimy tę sekcję.

---

10. Liczby — z proweniencją

---

11. Jak to wykorzystać — konkretna lista dla Ciebie

Dziś, koszt zerowy (30 minut klikania):

1. [ ] Rozdaj Joan of Arc 17 punktów w Gathering Mastery ×4. Ma 21 punktów, nie ma rozdanych żadnych. +30% do każdego z czterech surowców.
2. [ ] Zrób to samo dla Šárki 22 (drugi zbieracz na 22) — będziesz miał dwa marsze po 38 000, nie jeden.
3. [ ] Przestań wybierać commanderów, których gra podpowiada. ⚠️ G34 ostrzega, że gra podpowiada wg „ogólnego bonusu zbierackiego" — czyli może podsunąć Constance lvl 1 zamiast Joan 22. Wybieraj ręcznie najwyższy poziom.
4. [ ] Sprawdź, czy masz Metallurgy (Academy → Economic). Bez niej nie zbierzesz złota.
5. [ ] Odbierz surowce z czterech typów budynków i rób to przy każdym wejściu (§5.3).
6. [ ] Zejdź poniżej progów Storehouse — odpal ulepszenia/badania albo zamień nadwyżkę na itemy w Courier Station (§4.5, 776 100 na szali).

W tym tygodniu:

7. [ ] Zmaksuj Sickle i Handaxe w Academy (+15% jedzenie, +15% drewno). ✅ Masz Academy 11, wymagane 9 — wykonalne dziś, bez kosztu w złocie.
8. [ ] Zacznij trenować T1 Battering Ram. ✅ Masz Siege Workshop na poziomie 9 (G44), więc to jest wykonalne od ręki. Cel: ≥76 000 sztuk = dwa pełne marsze po 38 000.
9. [ ] Ustal z sojuszem [FK~M], gdzie są jego flagi i zbieraj tylko wewnątrz (+25%). ➡️ To trafia dokładnie w Twój cel: zbieranie tam dosypuje surowce do magazynu sojuszu (✅ G2) — mierzalny wkład, który nic Cię nie kosztuje.
10. [ ] Poproś o tytuł Saint (sojusz) przed dłuższą sesją zbierania; jeśli sojusz ma dojście do króla — o Scientist (+10% do złota) przed badaniem.

Rytm dobowy — dopasowany do „gram w pracy" (✅ G44):

• Każde krótkie wejście w ciągu dnia: odbierz produkcję (4 kliknięcia) → odeślij marsze, które wróciły, na najbliższe pola → reszta wg schemat-dnia.md §3. ➡️ Twoja przewaga nad graczem wchodzącym 2× dziennie to liczba kursów, nie wielkość pól.
• Ostatnie wejście przed snem: odbierz produkcję → odpal Enhanced Gathering, jeśli masz (8 h pokrywa noc) → wyślij 3 marsze na największe pola z pełnym loadem.
• Gdy sojusz zapowiada akcję o konkretnej godzinie UTC: nie rozstawiaj wszystkich trzech marszów — jeden slot musi zostać wolny na rally (✅ G33). To bezpośrednio służy Twojemu celowi.

---

12. Anty-wzorce — „nigdy tak nie rób"

• ❌ Nie wysyłaj zbieracza poziomu 1 dlatego, że „jest od zbierania". Constance lvl 1 to marsz 28 500; Joan 22 to 38 000. Poziom bije specjalizację, dopóki specjalista jest niski (🧮 G6 + zrzut).
• ❌ Nie zbieraj wojskami bojowymi. T1 cavalry niesie 4× mniej niż T1 siege (✅ G8).
• ❌ Nie myl Food Boost z Enhanced Gathering. Pierwszy podnosi produkcję farm w mieście o 25%, drugi zbieranie na mapie o 50% (✅ G17, G18).
• ❌ Nie odpalaj Enhanced Gathering na jeden marsz i 40 minut. 8 h × 3 marsze albo wcale.
• ❌ Nie pal Advanced Army Expansion na rutynowe zbieranie (✅ G33 wprost). I ⚠️ nie nakładaj drugiego Army Expansion na aktywny — gra może zresetować poprzedni zamiast dodać (⚠️ G33).
• ❌ Nie inwestuj punktów talentów w commandera, którego zawsze stawiasz jako secondary. Talenty secondary nie działają — teraz mam to w czterech niezależnych źródłach (G28 wprost: „Talent points of secondary commanders have no effect", G33, ⚠️ G35, ⚠️ G37). ➡️ To zamyka otwarte pytanie z drzewka-talentow.md §7. Ale skille secondary DZIAŁAJĄ (✅ G28, G33) — więc drugiego zbieracza w marszu stawiać warto.
• ❌ Nie zostawiaj produkcji nieodebranej przez dobę — do 139 750 zasobów wyparowuje (🧮 §5.3).
• ❌ Nie chomikuj itemów eventowych — większość wygasa (⚠️ G31).
• ❌ Nie trzymaj tytułu „na potem". Blokujesz go innym, a Tobie nic nie daje. I ⚠️ bierz go przed startem badania/budowy, nie w trakcie (⚠️ G38).
• ❌ Nie ładuj Universal Legendary Sculptures w zbieraczy. Trzy źródła zgodnie (✅ G32; wcześniej S20 i S14 w commanders.md).
• ❌ Nie gnaj przez pół mapy po +25% terytorium — droga zjada bonus (✅ G32, G34).
• ❌ Nie rabuj cudzych miast dla surowców — ⚠️ G35 liczy: 20 mln zasobów w wojsku dla 200K złota. Grabież jest narzędziem nacisku, nie ekonomii.

---

13. Do weryfikacji

Kolejność wg tego, jak bardzo zmieniają wnioski.

✅ Zamknięte 2026-09-02 przez odpowiedzi Marcina (G44): poziom Academy (11), Storehouse (11) i istnienie Siege Workshop (9). Dzięki temu §2.2 i §4.5 nie stoją już na założeniach. Poniżej to, co nadal jest otwarte.

1. [ ] 🔴 Ile masz jednostek T1 siege? ✅ Wiem już, że masz Siege Workshop Lv.9, więc pytanie brzmi „ile sztuk", nie „czy w ogóle". Bez tej liczby §1.4 i §11 pozostają teoretyczne. Jak sprawdzić: ekran formowania marszu z filtrem na siege → zrzut.
2. [ ] 🔴 Ekran Economics Buff (City Hall → wykres → Gathering) — zrzut. Rozstrzyga jednocześnie: (a) czy ścieżka UI jest aktualna, (b) jaki masz realny bonus per surowiec, (c) czy bonusy sumują się addytywnie czy multiplikatywnie — pytanie otwarte od drzewka-talentow.md.
3. [ ] 🔴 Czy masz zbadaną Metallurgy? Warunek konieczny zbierania złota — czyli warunek wykonalności rekomendacji z §4.4. ✅ Academy 11 wystarcza (wymóg: Academy 10), więc jeśli jej nie masz, jest do zrobienia od ręki w 30 minut.
4. [ ] ⚠️ Poziomy budynków surowcowych (Farm ×4, Lumber Mill ×4, Quarry ×3, Goldmine ×1). Marcin podał poziomy 13 budynków, ale surowcowych wśród nich nie było — a to na nich stoją liczby produkcji w §4.2 i §5.3 (założenie: wszystkie na 11).
5. [ ] ⚠️ Ile surowca mieści pole poziomu N w Twoim rejonie mapy (Lv.1–6). Jak sprawdzić: stuknij pola kilku poziomów → zrzut z widoczną ilością. To zamyka ostatnią dużą dziurę w modelu z §1.1.
6. [ ] ⚠️ Czy load = sztuk surowca na jednostkę. Jak sprawdzić: ekran formowania marszu — porównaj sumaryczny load z liczba T1 siege × 20.
7. [ ] ⚠️ Czy sojusz ma terytorium/flagi i Alliance Resource Point, i czy da się tam dojść. Alliance → Territory → zrzut.
8. [ ] ⚠️ Czy wyższy poziom pola daje tylko więcej surowca, czy też szybsze tempo. Oba źródła (G34, G35) mówią „tylko więcej", oba są stare. Jak sprawdzić: ustaw ten sam marsz na pole Lv.2 i Lv.4 tego samego surowca, porównaj deklarowane „surowiec na godzinę". To zadanie dla measurera.
9. [ ] ⚠️ Czy tytuł wzięty w trakcie badania/budowy naprawdę nie działa (⚠️ G38, jedno źródło o podejrzanej dacie). Jak sprawdzić: odczytaj pozostały czas badania przed i po przyjęciu tytułu Scientist.
10. [ ] ⚠️ Czy w grze jest lista aktywnych buffów czasowych z timerem (§9.2).
11. [ ] ⚠️ Czy skille zbierackie faktycznie ulepszają się losowo (G28: „one of the available skills will be randomly selected to upgrade"). Jeśli tak, planowanie „dobiję Joan skill 2" jest nierealne. Jak sprawdzić: użyj rzeźby i zobacz, czy gra daje wybór skilla.
12. [ ] ⚠️ Ile realnie kosztuje trening T1 Battering Ram — brak na wiki.
13. [ ] ⚠️ Aktualne progi eventu Daily Gathering — moje dane są z 2018 roku.
14. [ ] ⚠️ Bonus Chin: +3% czy +5% obrony wojsk — G23 (2025-12-04) mówi +3%, _index.md notuje spór. Nie rozstrzygam sam — zadanie dla fact-checkera.

---

14. Uwagi do istniejących plików w repo (zgłaszam, nie nadpisuję)

Zgodnie z scope-discipline.md nie ruszam cudzych ustaleń — poniżej to, co znalazłem, do decyzji main agenta / curatora.

1. ⚠️ schemat-dnia.md, sekcja „Liczby": wiersz „Rozmiar marszu (nie mylić z pojemnością miasta) — ⚠️ TO-FILL — zależy od Castle i komendanta". Da się to teraz wypełnić, a przypis o Castle jest mylący: Castle steruje pojemnością rally (Rallied Army Capacity — ✅ G-castle), nie rozmiarem zwykłego marszu. Rozmiar marszu = City Hall + poziom primary commandera (✅ G6, G33, zweryfikowane zrzutem). Analogicznie wiersz „Pojemność wojska na CH11 — 28 000" opisuje wkład City Hall w pojemność marszu, nie limit armii w mieście.
2. ➕ schemat-dnia.md §1.1 — nowy, niezależny argument za tą samą regułą: bufor produkcji surowców to również dokładnie 10 h (🧮 §5.3). Reguła „dwa wejścia oddalone o ≤10 h" ma teraz dwie niezależne podstawy, nie jedną.
3. ✅ drzewka-talentow.md §7, pytanie „Czy talenty secondary commandera na pewno nie działają?" — można zamknąć: cztery niezależne źródła potwierdzają, że nie działają, w tym G28 i G33 (2026-08-06). Uzupełnienie: skille secondary działają.
4. 🔴 drzewka-talentow.md — plik nadal nie ma tabeli źródeł (_index.md §Długi techniczny). Cytuję go tylko tam, gdzie mam własne, niezależne potwierdzenie.

---

15. Pytania do Marcina

1. Masz jednostki siege (Battering Ram)? Ile? To rozstrzyga, czy zbieranie działa u Ciebie na 100%, czy na 35% możliwości.
2. Czy masz zbadaną Metallurgy w Academy? Bez niej rekomendacja „zbieraj złoto" jest niewykonalna.
3. Jaki poziom ma Academy, Storehouse i budynki surowcowe? Cztery sekcje liczbowe stoją na założeniu „wszystko na 11".
4. Czy Twój sojusz ma terytorium i Alliance Resource Point, i czy jest do niego dojście? To decyduje, czy najlepszy darmowy bonus (+25%) i najlepsze pasywne źródło surowców są dla Ciebie w ogóle dostępne.
5. Ile realnie masz czasu dziennie i o jakich porach? Pytanie wciąż otwarte z pierwszego przebiegu. Przy 2 wejściach dziennie plan wygląda inaczej niż przy 5.
6. Czy sojusz oczekuje od Ciebie udziału w walce? Jeśli tak, marsze siege nie mogą być rozstawione po całej mapie na noc.

---

Źródła

Metoda i ograniczenia — przeczytaj przed użyciem tej tabeli.

• Fandom — jak weryfikować te linki. Adresy .../wiki/<Strona> w tabeli otwierają się normalnie w przeglądarce, ale zwracają HTTP 403 dla automatu (Fandom blokuje boty) — sprawdzone dla wszystkich 43 pozycji 2026-09-02. Maszynowo weryfikowalna wersja każdego linku (zwraca 200, sprawdzone) powstaje przez podmianę /wiki/<Strona> na:

  https://riseofkingdoms.fandom.com/api.php?action=parse&page=<Strona>&prop=wikitext&format=json
  

  Treść pobrałem właśnie tą drogą. Daty w tabeli to daty ostatniej edycji strony, odczytane z API (nie daty deklarowane w treści). Odtworzenie daty:

  https://riseofkingdoms.fandom.com/api.php?action=query&prop=revisions&titles=<Strona>&rvprop=timestamp&format=json
  

  (<Strona> = dokładnie ten człon, który stoi po /wiki/ w kolumnie URL, np. Resources, Buildings/Farm/Requirements, Technology/Sickle.)

• 🔴 riseofkingdomsguides.com fałszuje daty — potwierdziłem to na nowym przykładzie. Artykuł „Gathering Guide" ma dateModified 2026-01-02, a datePublished 2022-01-01 i komentarze z 21 i 22 września 2021 w HTML-u. To niezależne potwierdzenie ustalenia z _index.md. Żadna liczba w tym pliku nie stoi wyłącznie na tym serwisie.

• ⚠️ allclash.com: datePublished 2020-02-21, dateModified 2026-08-23, ale treść opisuje układ talentów sprzed reworku → odświeżona data, stara treść.

• ⚠️ oldmanduck.wordpress.com (OMD): og:article:modified_time 2020-03-07. Sześcioletnie źródło. Używam go wyłącznie do opisu struktury mechaniki, nigdy do liczby.

• ❌ Niedostępne dla automatu (sprawdzone 2026-09-02): rok.guide → 403, rokhub.xyz → 402, appgamer.com → 403. Nie zgadywałem ich treści.

• ⚠️ meta-rok.com (G42) nie pomaga w tym temacie — mimo że dla drzewek talentów było najlepszym żywym źródłem. Jego baza obejmuje wyłącznie commanderów meta/PvP; żadnego zbierackiego tam nie ma. Dodatkowo /commander/joan to Joan of Arc Prime (legendary, cavalry) — inna postać niż Joan of Arc Epic z rosteru Marcina. To ta sama pułapka, którą repo złapało wcześniej przy Sun Tzu vs Sun Tzu Prime. Odnotowuję, żeby nikt nie tracił na to czasu drugi raz.

• 🔴 Pułapka, w którą wpadła wyszukiwarka: na zapytanie o pojemność pól surowcowych w RoK zwróciła tabelę („Field Tile 4 125 000" itd.) z wiki Lords Mobile. To inna gra. Nie użyłem tych liczb i dlatego pojemność pól została jako ⚠️ TO-FILL.

• Te źródła nie są jeszcze w sources.md — plik jest w tej chwili edytowany przez innego agenta, więc świadomie go nie ruszałem. Do przeniesienia przez curatora z nadaniem docelowych liter.